Szczepionki są powszechnie stosowane od XIX wieku. W tym artykule przyjrzymy się najważniejszym z nich i zbadamy wpływ na ratowanie życia człowieka. Wskażemy także, jaką rolę odegrała w nich technologia.
Ludzie przez tysiąclecia nie mogli uodparniać się dzięki szczepionkom, gdyż ich nie znali. Choroby zaś mutowały i siały zniszczenie wśród światowej populacji. Pandemie pokroju dżumy lub ospy pustoszyły całe kraje. Sytuacja zaczęła zmieniać się w XVIII wieku, zaś w wieku XIX przeszła kompletną metamorfozę. Wszystko dzięki Louisowi Pasteurowi.
Szczepionka przeciw wściekliźnie
W 1885 roku Louis Pasteur opracował szczepionkę przeciw wściekliźnie, wykorzystując osłabionego wirusa poddanego pasażowaniu w tkankach zwierzęcych. Była to szczepionka inaktywowana, a zarazem pierwsza powstała w wyniku świadomej pracy laboratoryjnej, a nie przypadkowej obserwacji. Wściekliźnie niemal zawsze towarzyszyła śmierć, a wynalazek Pasteura uratował tysiące ludzi pogryzionych przez zakażone zwierzęta. Ten sukces wyznaczył kierunek dalszych badań nad szczepieniami i udowodnił, że nauka może aktywnie przeciwdziałać nawet najgroźniejszym chorobom.
Pasteur był przez całe życie związany z Francją, ale, w podzięce za wkład w rozwój medycyny, jest też upamiętniony w innych krajach. W 2022 roku znalazł się na znaczkach pocztowych Poczty Polskiej, dostąpił więc podobnego zaszczytu co wielu sportowców w przeszłości. Na znaczkach widniał między innymi Kazimierz Deyna, który był legendą Legii Warszawa i reprezentacji Polski. Wyniki tych zespołów możecie sprawdzić na meczyki.pl/bukmacherzy/lvbet-kod-promocyjny/162.
Szczepionka przeciw gruźlicy (BCG)
Na kolejny przełom w sprawie szczepionek trzeba było czekać do XX wieku. W 1921 roku opracowano szczepionkę BCG, stworzoną z żywych prątków bydlęcych pozbawionych zjadliwości. Gruźlica była jedną z największych plag XIX i XX wieku, a wprowadzenie BCG uratowało miliony istnień ludzkich, szczególnie wśród dzieci. Choć jej skuteczność w ochronie dorosłych przed płucną postacią gruźlicy jest ograniczona, nadal pozostaje jedną z najczęściej stosowanych szczepionek na świecie.
Szczepionki przeciw polio
W połowie XX wieku opracowano kluczowe szczepionki przeciw poliomyelitis. Pierwsza, stworzona przez Hilarego Koprowskiego podawana była doustnie i zawierała atenuowanego wirusa. Kolejna, autorstwa Jonasa Salka (1955), była szczepionką inaktywowaną, podawaną w zastrzykach. Kilka lat później Albert Sabin stworzył szczepionkę doustną zawierającą żywe atenuowane wirusy. Dzięki masowym programom szczepień polio zostało niemal całkowicie wyeliminowane, a liczba przypadków na świecie spadła o ponad 99%.
Szczepionka przeciw odrze, śwince i różyczce (MMR)
W latach 60. XX wieku pojawiły się szczepionki przeciw odrze, śwince i różyczce, oparte na żywych atenuowanych wirusach. Ich późniejsze połączenie w szczepionkę skojarzoną MMR znacząco uprościło kalendarz szczepień i umożliwiło jednoczesną ochronę przed trzema groźnymi chorobami wirusowymi wieku dziecięcego. Szczepionki te pozwoliły radykalnie ograniczyć zachorowania i powikłania, takie jak zapalenie mózgu, bezpłodność czy wady wrodzone u noworodków.
Szczepionka przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B
Opracowana w latach 80. XX wieku, była jedną z pierwszych szczepionek wykorzystujących technologię inżynierii genetycznej. Do jej produkcji stosuje się rekombinowane białko wirusa, co zapewnia wysoką skuteczność i bezpieczeństwo. WZW typu B to choroba mogąca prowadzić do marskości wątroby i raka, a dzięki szczepieniom udało się istotnie zmniejszyć częstość zakażeń i liczbę powikłań.
Szczepionki przeciw COVID-19
Pandemia SARS-CoV-2 przyspieszyła rozwój nowoczesnych technologii szczepionkowych. W rekordowym tempie opracowano szczepionki mRNA (Pfizer/BioNTech, Moderna), które wykorzystują informacyjny RNA kodujący białko wirusa, oraz szczepionki wektorowe (AstraZeneca, Johnson & Johnson), w których zmodyfikowane adenowirusy przenoszą informację genetyczną. Było to pierwsze tak szerokie zastosowanie technologii mRNA w praktyce klinicznej.
